Ἱερά Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή Ζωοδόχου Πηγής – Χρυσοπηγής | Locations

Ἱερά Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή Ζωοδόχου Πηγής – Χρυσοπηγής

  • MAP
  • LIKE

Ἡ Ἱερά Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή Χρυσοπηγῆς βρίσκεται σέ μικρή ἀπόσταση ἀπό τήν πόλη τῶν Χανίων, στή διαδρομή πρός τό λιμάνι τῆς Σούδας. Ἱδρύθηκε στά μέσα τοῦ 16ου αἰώνα, τήν τελευταία περίοδο τῆς Βενετοκρατίας στήν Κρήτη. Εἶναι ἀφιερωμένη στήν Παναγία τήν Ζωοδόχο Πηγή, ἡ ὁποία ἔχει τήν ἐπωνυμία «Χρυσοπηγή», διότι ὡς χρυσή πηγή προσφέρει πλούσιες δωρεές καί χαρίσματα σέ ἐκείνους πού τήν ἐπικαλοῦνται μέ πίστη.

Κτήτορας της Μονής ὑπῆρξε ὁ ιατρός και φιλόσοφος Ιωάννης Χαρτοφύλακας, επιφανής Χανιώτης πού έζησε στα μέσα του 16ου αιώνα και ίδρυσε την Μονή ως ανδρική. Την περίοδο της Ενετοκρατίας, ἡ Μονή Χρυσοπηγής αναδείχτηκε σε σημαντικό πνευματικό κέντρο για τα Χανιά με πολλούς μοναχούς και πλούσια βιβλιοθήκη. Κατά την Τουρκοκρατία, το ἔτος 1654, ἡ Μονή ἔγινε Πατριαρχικό Σταυροπήγιο καί ἐξακολούθησε νά εἶναι πηγή πνευματικοῦ ἀνεφοδιασμοῦ καί ἐθνικῆς αὐτογνωσίας σέ καιρούς δίσεκτους. Ὑπέφερε πολλά δεινά ἀπό τούς Ὀθωμανούς, συμμεριζόμενη τίς ἱστορικές συνθῆκες τῆς Κρήτης, ἐνῶ τό ἔτος 1821, στήν ἔναρξη τῆς ἑλληνικῆς ἐπανάστασης, καταστράφηκε καί ἐρημώθηκε. Ἀπό τό ἔτος 1848 καί ἑξῆς, τό μοναστήρι ἀνακαινίσθηκε καί ἐπανδρώθηκε ἐκ νέου.

Τήν περίοδο τῆς γερμανικῆς κατοχῆς τῆς Κρήτης, κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ἡ Μονή χρησιμοποιήθηκε ὡς διοικητήριο τῶν στρατευμάτων κατοχῆς. Οἱ μοναχοί ὑποχρεώθηκαν νά ἀπομακρυνθοῦν καί προκλήθηκαν μεγάλες φθορές καί ἀλλοιώσεις στήν ἀρχιτεκτονική δομή τῶν κτηρίων. Ἀκολούθησε περίοδος παρακμῆς καί μαρασμοῦ τῆς Μονῆς. Τό ἔτος 1976, ἡ Μονή Χρυσοπηγῆς μετατράπηκε σέ γυναικεῖο κοινόβιο. Ἡ νέα ἀδελφότητα ἀναστήλωσε τή Μονή ἐκ θεμελίων, πραγματοποιώντας παράλληλα ἀνακαινιστικό ἔργο σέ πνευματικό καί κοινωνικό ἐπίπεδο. Μέ σεβασμό στή μακραίωνη ἱστορία τῆς Μονῆς ἀναστηλώθηκε τό κτηριακό συγκρότημα, μέ τρόπο ὥστε νά ἀναδειχθεῖ ὡς ἀρχαιολογικό μνημεῖο πού ἀποτυπώνει στά ἀρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά τήν ἱστορική πορεία τοῦ νησιοῦ. Παράλληλα, μέ τή λειτουργία Ἐκκλησιαστικοῦ καί Λαογραφικοῦ Μουσείου, συντηροῦνται καί διαφυλάττονται τά κειμήλια πού διασώθηκαν στή Μονή.

Στήν Μονή Χρυσοπηγῆς ἐντός τοῦ Καθολικοῦ, τό ὁποῖο εἶναι ἀφιερωμένο στήν Παναγία τήν Ζωοδόχο Πηγή, ὑπάρχουν τά παρεκκλήσια τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Θεολόγου καί τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης. Στή βόρεια πλευρά τοῦ περιβόλου βρίσκεται τό παρεκκλήσι τοῦ Ἁγίου Χαραλάμπους καί στήν ἀνατολική τῶν Ἁγίων Ἰωάννη τοῦ Καλυβίτη καί Ἀρσενίου τοῦ Καππαδόκη. Οἱ ἀδελφές τῆς Μονῆς ἐργάζονται ἐξασκώντας τίς παραδοσιακές μοναστηριακές τέχνες, ὅπως εἶναι ἡ ἁγιογράφηση φορητῶν εἰκόνων καί ἡ τοιχογράφηση ναῶν, ἡ χρυσοκεντητική, ἡ λιθογλυπτική, ἡ ἔκδοση βιβλίων, ἡ φιλοτέχνηση καί ἐκτύπωση ἱερῶν ἀντιμηνσίων, ἡ βιβλιοδεσία, ἡ μελισσοκομία, ἡ κηροπλαστική, ἡ παρασκευή λιβανιοῦ καί χειροποίητου σαπουνιοῦ, καθώς ἐπίσης καί ἡ βιολογική καλλιέργεια τῶν μοναστικῶν κτημάτων. Οἱ τέχνες αὐτές, ἐμπλουτισμένες μέσα στή ζωή τῆς ἀδελφότητας μέ τήν προσευχή καί τήν ἄσκηση, κάνουν φανερή τήν ἱερότητα τοῦ κόσμου καί τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, ὅπως κατανοεῖται καί βιώνεται στήν ὀρθόδοξη παράδοση.

Ἡ βιολογική γεωργία ἐντάσσεται στή γενικότερη προσπάθεια τῆς Μονῆς γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος καί ἔχει ὡς ἀφετηρία τό σεβασμό τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας πρός τόν Δημιουργό τοῦ κόσμου καί πρός τόν ἄνθρωπο. Ἡ δράση γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος, ὅταν ἐμπνέεται ἀπό τόν τρόπο ζωῆς τῆς ὀρθόδοξης παράδοσης, δέν ἀποσκοπεῖ ἁπλῶς στή διαφύλαξη τῆς ὑγείας ἤ τῆς εὐημερίας στοχεύει στή διάσωση τῆς ἀκεραιότητας τοῦ ἀνθρώπου ὡς ψυχοσωματικῆς ὕπαρξης καί ὁδηγεῖ ἀπό τή φθορά τῆς ὑπερκαταναλωτικότητας στή συνειδητοποίηση τοῦ νοήματος τῆς ζωῆς καί στήν ἀξιολόγηση τῆς προσωπικῆς εὐθύνης γιά τή σωτηρία καί τόν ἁγιασμό τοῦ κόσμου. Ἡ σχετική δράση τῆς Μονῆς συνδυάζεται μέ τίς πρωτοβουλίες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος, ὅπως ἐκφράσθηκαν ἐπίσημα γιά πρώτη φορά τό ἔτος 1989, μέ τήν ἀνακήρυξη τῆς 1ης Σεπτεμβρίου ὡς ἡμέρας προσευχῆς ὑπέρ τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, καί συνεχίζεται μέχρι σήμερα μέ τήν εὐλογία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου.

Σέ καθεστώς βιολογικῆς γεωργίας βρίσκεται ὅλη ἡ ἔκταση πού ἀνήκει στό μοναστήρι, περίπου 300 στρέμματα, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἐλαιόδεντρα, μανταρινιές, πορτοκαλιές, ἀβοκάντο, συκιές, λαχανόκηπους κ.ἄ. Σέ ὅλα τά στάδια τῆς καλλιέργειας τῶν δέντρων, τῶν κήπων καί τῶν λουλουδιῶν ἡ λίπανση γίνεται μέ ὀργανικό ὑλικό (κομπόστ), ἡ καταπολέμηση τῶν ἀσθενειῶν μέ βιολογικά ἀντίδοτα καί μέ ὠφέλιμα ἔντομα, ἐνῶ ἡ ἐξουδετέρωση τῶν ζιζανίων στό ἔδαφος μέ μηχανικά μέσα. Ἡ συστηματική καλλιέργεια τῶν κτημάτων τῆς Μονῆς ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τήν παραγωγή βιολογικῶν προϊόντων, τά ὁποῖα προσφέρονται γιά τή διατροφή τῆς ἀδελφότητας καί τῶν ἐπισκεπτῶν. Τό ἐλαιόλαδο, τό ὁποῖο παράγεται σέ μεγαλύτερες ποσότητες, διατίθεται μέ κατάλληλη συσκευασία στό ἐμπόριο. Ταυτόχρονα, στή Μονή γίνεται οἰκολογική διαχείριση τῶν ἀπορριμμάτων.

Ἡ ἀδελφότητα τῆς Μονῆς στοχεύει στήν οἰκολογική εὐαισθητοποίηση καί μέ ἐνέργειες κοινωνικῆς παρέμβασης, ὅπως τά προγράμματα περιβαλλοντικῆς ἐκπαίδευσης πού ἀπευθύνονται σέ μαθητές ὅλων τῶν βαθμίδων, σέ φοιτητές, στελέχη κατασκηνώσεων καί σέ ἄλλες ὁμάδες νέων ἀνθρώπων. Τά προγράμματα αὐτά, ἐκτός ἀπό ἐνημέρωση, προσφέρουν στούς νέους τή δυνατότητα συμμετοχῆς σέ βιωματικές δραστηριότητες, ὅπως ἐξόδους γνωριμίας καί ἐξοικείωσης μέ τή φύση, ἀπελευθερώσεις πουλιῶν, δενδροφυτεύσεις κ.ἄ. Ἡ ἀδελφότητα τῆς Χρυσοπηγῆς, ἔχει πραγματοποιήσει καί τήν ἀναστήλωση τοῦ παλαιοῦ μετοχιοῦ τῆς Ἁγίας Κυριακῆς, σέ ἀπόσταση 12 χλμ. ἀπό τά Χανιά. Ἡ περιοχή τοῦ μετοχιοῦ εἶναι προστατευόμενος βιότοπος μέ πυκνή βλάστηση, βαθιά ρεματιά, πού τό χειμώνα διασχίζεται ἀπό χείμαρρο, καί πολλά σπηλαιώδη παρεκκλήσια, στά ὁποῖα ὁδηγοῦν κατάλληλα διαμορφωμένα μονοπάτια. Παράλληλα μέ τήν ἀναστήλωση τῶν παλαιῶν μοναστικῶν κτισμάτων, ἔχουν οἰκοδομηθεῖ καί νέα, λιθόκτιστα, πάνω σέ βραχῶδες ὕψωμα τῆς περιοχῆς, στά ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἀνανεώσιμες πηγές ἐνέργειας. Στήν εὐρύτερη περιοχή τῆς Ἁγίας Κυριακῆς ἔχει δημιουργηθεῖ ἕνα μοναστηριακό σύνολο, ὅπου δομημένος καί ἀδόμητος χῶρος βρίσκονται σέ ἰσορροπία, μέ ἀποτέλεσμα τήν ἀνάδειξη καί τήν προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος.

Ἀκολουθώντας τή μακραίωνη μοναστική ἱστορία καί παράδοση τοῦ τόπου, στό μοναστήρι τῆς Χρυσοπηγῆς βιώνεται καί στίς ἡμέρες μας τό μυστήριο τῆς μοναχικῆς ζωῆς μέσα ἀπό τή λατρεία καί τήν ἄσκηση. Μέ ἐπίκεντρο πάντοτε τή λειτουργική ζωή, στήν ὁποία συμμετέχουν πολλοί ἄνθρωποι καί κυρίως νέοι, συνεχίζεται ἡ μοναστική παράδοση, καλλιεργοῦνται οἱ παραδοσιακές τέχνες καί συγχρόνως γίνεται ἕνα πνευματικό ἄνοιγμα στήν κοινωνία. Ἡ σημερινή πολυμελής ἀδελφότητα τῆς Χρυσοπηγῆς δέχεται καί περιχωρεῖ μέ ἀγάπη ὅλους τούς ἀνθρώπους, προσπαθώντας νά κατανοεῖ τίς βαθύτερες ψυχικές ἀνάγκες τους καί τίς σύγχρονες ὑπαρξιακές ἀγωνίες.

Ἡ Μονή εἶναι ἀνοικτή κάθε μέρα ἀπό 8.00 π.μ.-12.00 μ. καί 3.30-6.00 μ.μ. Τό Σάββατο, τήν Κυριακή καί σέ ὅλες τίς μεγάλες γιορτές τελεῖται Θεία Λειτουργία καί ἡ κεντρική πύλη τῆς Μονῆς εἶναι ἀνοικτή γιά τούς προσκυνητές.