Μοναστήρια & Εκκλησίες

Εκκλησιαστικά Πάρκα

Σε όλη την Κρήτη υπάρχουν εκκλησίες με υπέροχες νωπογραφίες που εκφράζουν την εξέλιξη και τις τάσεις της θρησκευτικής τέχνης από τα πρώτα Βυζαντινά Χρόνια ως και τη Σχολή της Κρητικής Ζωγραφικής. Ωστόσο υπάρχουν κάποιες περιοχές που ο αριθμός των ναών αυτών είναι πραγματικά εντυπωσιακός.

Εκτός από το μεγάλο θρησκευτικό κέντρο του Μιραμπέλου, η περιοχή του Αβδού και της Επισκοπής Πεδιάδος στο Ηράκλειο είναι διάσπαρτη με μνημεία εξέχουσας καλλιτεχνικής και θρησκευτικής αξίας. Η περιοχή που μπορεί να χαρακτηριστεί ως το μεγαλύτερο πάρκο αγιογραφικής τέχνης βρίσκεται στις επαρχίες Σελίνου και Κισάμου, με τις δεκάδες μικρές αγιογραφημένες εκκλησίες, ζωγραφισμένες από πολύ γνωστούς ζωγράφους της εποχής τους.

Εξαιρετικά δείγματα αγιογράφησης και εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής υπάρχουν βέβαια και σε πολλά άλλα μέρη της Κρήτης. Ένα από τα διασημότερα μνημεία είναι η Παναγία Κερά της Κριτσάς, ενώ άλλα γνωστά μνημεία είναι ο Άγιος Νικόλαος στα Κυριακοσέλλια, η Παναγία στο Μέρωνα, η μονή Βαρσαμόνερου, η Παναγία Ελεούσα στην Κιθαρίδα και πολλά άλλα.

Κατάλοιπα του παρελθόντος

Με το πέρασμα από τη λατρεία των Ρωμαϊκών θεών στο Χριστιανισμό, πολλές από τις προηγούμενες συνήθειες ενσωματώθηκαν στη νέα θρησκεία. Λατρευτικά Σπήλαια και Ιερά Κορυφής των Μινωιτών, αφού εξακολούθησαν να υπηρετούν τις θρησκευτικές ανάγκες του Δωδεκάθεου και αργότερα προσαρμόστηκαν στις ρωμαϊκές δοξασίες, έδωσαν τελικά τη θέση τους σε Χριστιανικούς ναούς.

Σπήλαια σε απόκρημνους γκρεμούς και φαράγγια, ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούνται ως λατρευτικοί χώροι. Στα φαράγγια, οι ναοί αυτοί είναι συνήθως αφιερωμένοι στον Άγιο Αντώνιο, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τα φαράγγια της Πατσού, του Αγιοφάραγγου, της Σαμαριάς, των Πλατανιών, του Γάλλου, του Κοτσυφού, ενώ άλλα γνωστά σπήλαια είναι του Αγίου Αντωνίου στον Κουδουμά, της Αγίας Σοφίας στα Τοπόλια, της Αγίας Δύναμης στην Αργυρούπολη, του Αγίου Ιωάννη Καπετανιανών, της Κεράς Σπηλιώτισσας στον Άγιο Θωμά, του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη στο Ακρωτήρι και στη Μαραθοκεφάλα, της Αρκουδιώτισσας, του Αγίου Ανδρέα στο Φινοκαλιά, της Παναγίας Σπηλιώτισσας στο Χουδέτσι, της Αγίας Φωτεινής στο Αβδού και άλλα.

Στις κορυφές που κάποτε δέσποζαν ιερά, σήμερα τη θέση τους έχουν πάρει Χριστιανικά μνημεία, πολλές φορές αφιερωμένα στον Τίμιο Σταυρό ή στον Προφήτη Ηλία. Εντυπωσιακοί είναι οι ναοί του Χριστού, στο ιερό μινωικό βουνό του Γιούχτα, του Τιμίου Σταυρού στην ψηλότερη κορυφή της Κρήτης και στον Κόφινα, του Αγίου Παντελεήμονα στην αρχαία Ριζηνία, των Αγίων Πάντων στο Βρύσινα και σε άλλα σημεία.

TipΣΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ, ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΚΟΦΙΝΑ, ΑΝΑΒΙΩΝΕΙ ΕΝΑ ΔΕΝΔΡΟΛΑΤΡΙΚΟ ΕΘΙΜΟ. ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΔΕΝΤΡΑ, ΠΟΥ ΟΙ ΝΤΟΠΙΟΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΝ ΜΗΛΙΤΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΦΙΝΑ, ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΙ, ΕΥΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΕΑ ΚΑΙ ΜΟΙΡΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΓΙΑ ΝΑ ΦΑΕΙ.

ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ & ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

ΠΡΟΗΓ.ΕΠΟΜ.

Οι μεγάλες συναντήσεις και τα έθιμα

Όπως σε όλη την Ελλάδα, έτσι και στην Κρήτη, με αφορμή τη γιορτή αγίων της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας, διοργανώνονται πολλά τοπικά πανηγύρια σε χωριά και πόλεις του νησιού, ειδικά τον Αύγουστο. Τα πανηγύρια, παράλληλα με τη θρησκευτική και την προσκυνηματική τους σημασία, αποτελούν αφορμή συνεύρεσης του τοπικού πληθυσμού και συμβάλλουν στη διατήρηση των εθίμων και των παραδόσεων του τόπου. Μετά τα πανηγύρια, η σκυτάλη δίνεται στα χωριά, όπου ακολουθεί μεγάλο ξεφάντωμα, μουσική και χορός, που κρατάει μέχρι το άλλο πρωί.

Ένα από τα πιο αξιόλογα θρησκευτικά έθιμα, που συναντάει κανείς στην Κρήτη είναι ο εορτασμός των Χριστουγέννων σε μια αληθινή φάτνη, στο σπήλαιο της Μαραθοκεφάλας. Επίσης κατά το πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στο Μαρμακέτο Λασιθίου, ξανανθίζουν οι ξηραμένες ορχιδέες που στολίζουν τον επιτάφιο, ενώ στον Άγιο Θωμά και στα Αστερούσια κυκλώνουν τους ναούς με κερωμένο σχοινί, για να κρατήσουν το κακό μακριά, αναβιώνοντας πανάρχαιες συνήθειες.

 

TipΣΤΗΝ ΑΣΗ ΓΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΡΩΤΗ ΡΕΘΥΜΝΟΥ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΙ ΒΟΣΚΟΙ ΦΕΡΝΟΥΝ ΤΑ ΠΡΟΒΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΕΥΛΟΓΗΣΕΙ Ο ΙΕΡΕΑΣ, ΕΝΩ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΡΜΕΓΜΑ ΚΑΙ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΠΙΣΤΟΥΣ.

Έθιμα, με τις ρίζες τους από τα βάθη των αιώνων, για την ίαση των ασθενών είναι ακόμη ζωντανά. Στα Σφακιά, οι πιστοί αφιερώνουν στην εκκλησία τα ζυμαρένια ανθρωπάκια του Αγίου Αντωνίου, για να γιατρέψουν τις ασθένειές τους, ενώ στον Ψηλορείτη ανθρωπόμορφοι άρτοι, τα λαζαρόψωμα, αφιερώνονται στα μνημόσυνα. Παλαιότερα, στο πανηγύρι της Αγίας Πελαγίας, έθαβαν τα μέλη του σώματος που πονούσαν στην άμμο της παραλίας για να γίνουν καλά, ενώ στον Άγιο Φανούριο Αχλαδέ οι πιστοί τοποθετούν ρούχα από τα σημεία του σώματος που νοσούν σε μια κοκορεβυθιά.

Το Πάσχα επικρατούν μερικά από τα πιο ιδιαίτερα έθιμα στην Ελλάδα, όπως ο πλειστηριασμός του Σταυρού, το πέρασμα των προβάτων κάτω από τον επιτάφιο, το κάψιμο του Ιούδα με τη μεγάλη φουρνάρα, η μεταφορά του Αγίου Φωτός από τους πιστούς στο σπίτι τους, χωρίς να μιλούν, και η τοποθέτηση κόκκινων αυγών στους τάφους.

Άλλα έθιμα: O Κλήδονας εορτάζεται την ημέρα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, στα τέλη Ιουνίου. Κατά τη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, πιστοί αφιερώνουν τα πιο γινωμένα σταφύλια στην εκκλησία, για να ευλογηθούν τα αμπέλια τους, ενώ την ίδια μέρα στην κορυφή του Αφέντη της Δίκτης, οι πιστοί σκαλίζουν το χώμα για να βρουν νομίσματα, που θεωρούνται φοβερό φυλακτό. Την ημέρα του Αγίου Γεωργίου του Μεθυστή, σε όλη την Κρήτη, ανοίγουν τα βαρέλια με το κρασί.

Εκκλησιαστικές Συλλογές

Ο επισκέπτης της Κρήτης έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει τα έργα της εκκλησιαστικής τέχνης σε πολυάριθμες συλλογές και μουσεία σε όλο το νησί. Παμπάλαιες εικόνες, ιερατικά σκεύη και άμφια, επιγραφές, εκκλησιαστικά κείμενα και βιβλία είναι μερικά από τα εκθέματα που συνήθως προβάλλονται.

Οργανωμένες εκκλησιαστικές συλλογές φιλοξενούνται στο Βυζαντινό Μουσείο Χανίων, το Εκκλησιαστικό Μουσείο Ρεθύμνου, ενώ πρόσφατα επαναλειτούργησε η σπουδαία Βυζαντινή Συλλογή του Ηρακλείου στη Βασιλική της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών.

Τα πιο ιστορικά μοναστήρια στεγάζουν συνήθως εκκλησιαστικά ή λαογραφικά μουσεία με πολύ αξιόλογα εκθέματα. Τέτοια μοναστήρια είναι οι μονές Αρκαδίου, Τοπλού, Τζαγκαρόλων, Γωνιάς, Χρυσοπηγής, Πρέβελη, Καλυβιανής αλλά και το Εκκλησιαστικό Μουσείο Ρουστίκων.

TipΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ. Ο ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΥΠΡΕΠΩΣ ΕΝΔΕΔΥΜΕΝΟΣ.